| http://www.armazi.demon.co.uk/georgian/unicode/sample_text.htm Добавлено (2007-11-16, 9:52 Pm)
---------------------------------------------
Sample Text This sample text is a folk tale that comes Svaneti, the mountainous homeland of the Svans, who are one of the Kartvelian peoples. Five versions of the tale are given in the analysis: the original Georgian text (marked .1), a transliteration (marked .2), a word-for-word gloss with grammatical information (marked .3), a word-for-word translation (marked .4), and a free translation (marked .5). The piece illustrates many of salient features of the Georgian language. The free translation attempts to capture the essence of the original, but many of the nuances of the Georgian text cannot readily be conveyed. Note that watch-towers are a distinctive feature of Svaneti, the earliest of which date from the first millennium BC. Many were erected in medieval times to help defend the land and, of these, about two hundred have survived. Note also the significance of the number twelve in South Caucasian folklore. Text სწორ-მრუდის მაკრატელა იყო და არა იყო რა, იყო ხუთი ძმა. ერთხელ ძმებმა მოითათბირეს: – მოდი, ერთი ისეთი კოშკი ავაშენოთ, მთელ ხეობაში იმისთანა მეორე არ იდგესო. მართლაც, ადგნენ და წავიდნენ ოსტატის საძებნელად. ბევრი ძნებისა და კითხვა-კითხვის შემდეგ იპოვეს ერთი კარგი ოსტატი და შეუდგნენ კოშკის აშენებას. თორმეტ წელიწადს აშენეს და, როგორც იქნა, მეთორმეტე წელიწადს დაასრულეს. აშენება რომ დაამთავრეს, ოსტატმა თქვა: – წადით ახლა, მთელი ხეობა დაიარეთ და თუ სადმე უკეთესი კოშკი ნახოთ, რაც გინდა, ის მიყავითო. დაიარეს ძმებმა მთელი ხეობა, ყველა კოშკი დაათვალიერეს, მაგრამ თავიანთი კოშკისთანა, მართლაც, მეორე ვერ მონახეს. ძმებმა იფიქრეს: კოშკი კი ყველაზე უკეთესი გვიდგას, მაგრამ ჩვენმა ოსტატმა ხომ შეიძლება სხვასაც აუშენოს ასეთი კოშკი. მოდი, ოსტატი დილეგში ჩავამწყვდიოთ და სხვა კოშკს ვეღარ ააშენებსო. ძმები შინ დაბრუნდნენ, ოსტატი დილეგში შეაგდეს და უთხრეს: – კოშკი საუკეთესოაგვიშენებია, მაგრამ სანამ თუჯის კარსაც არ ჩამოაბამ, დილეგში იჯდებიო. – კარგიო, – უთხრა ოსტატმა, – ოღონდ, ერთ რამესა გთხოვთ და ის უნდა ამისრულოთ: ჩემს ცოლთან მიმეგზავნეთ და უთხარით, თორმეტკლიტულში რომ ჩემი სწორ-მრუდის მაკრატელა დევს, ის გამოგატანოთ, თორემ თუჯის კარს ვერ ჩამოვაბამო. ძმებმა იფიქრეს, რა გვენაღვლება, წავალთ, იმ სწორ-მრუდის მაკრატელას მოვიტანთ, თუჯის კარსაც ჩამოვაბამთ, ოსტატის დამწყვდევას კი მერეც მოვესწრებითო. გაგზავნეს ორი ძმა. ბევრი სიარულის შემდეგ ძმები ოსტატის ცოლს მიადგნენ და დანაბარები მოახსენეს. ქალი მაშინვე მიხვდა ყველაფერს, შეიყვანა ძმები თორმეტკლიტულში, კარი გარედან მაგრად დაუკეტა და მიაძახა: – ერთი კაცი ხომ ჩემი ქმარია დამწყვდეული, ორნიც თქვენ იქნებითო. ძმებმა რომ დაიგვიანეს, ადგა კიდევ ორი ძმა და იმათი ამბის გასაგებად გაეშურა. ოსტატის ცოლმა ამათაც იგივე დღე აწია: შეიყვანა თორმეტკლიტულში, ორ ძმას კიდევ ორი მიუმატა და გარედან კარი მაგრად დაუკეტა. – ერთი ჩემი ქმარი იქნება დამწყვდეული, ოთხი კი თქვენო. გავიდა ხანი და ძმებმა იფიქრეს: თუ რამე არ ვიღონეთ, ამ თორმეტკლიტულში ამოვიხოცებითო და ოსტატის ცოლს შეუთვალეს: – ოღონდ აქედან გაგვიშვი და რასაც ითხოვ, აგისრულებთო. ოსტატის ცოლმა უპასუხა: – რამდენი ლოდიც თქვენს ციხე-კოშკს მოხმარდა, იმდენ ხარ-ძროხას სანამ არ მომიყვანთ და ჩემს ქმარსაც არ გამოუშვებთ, დღის სინათლეს ვერ ეღირსებითო. რაღას იზამდნენ დამწყვდეული ძმები, შინ დარჩენილს კაცი გაუგზავნეს და ყველაფერი წერილად შეუთვალეს: ჩვენი ოსტატიც გამოუშვი, რაც ხარ-ძროხა გვყავს, ისიც დღესვე აქ მორეკეო. ამ ხუთივე ძმას უთვალავი ხარ-ძროხა ჰყავდა. გამოუშვა ძმამ დილეგში დამწყვდეული ოსტატი, გაირეკა წინ ხუთივე ძმის ჯოგი, ოსტატის ცოლს კარზე მიაყენა. ოსტატის ცოლმაც თავისი აასრულა, გაათავისუფლა თორმეტკლიტულში დამწყვდეული ოთხივე ძმა და უთხრა: – აი, ასეც თქვენი სწორ-მრუდის მაკრატელა, წაბრძანდით და ღმერთმა სიკეთეში მოგახმაროთო. კუდამოძუებული ძმები შინ დაბრუნდნენ, ოსტატმა და მისმა ცოლმა კი ბედნიერად იცხოვრეს. უჩა ცინდელიანი «სვანური ზღაპრები» © გამომცემლობა „ნაკადული” თბილისი 1991 წ. Analysis 1.1 სწორ-მრუდის მაკრატელა
1.2 sc’or–mrud-is mak’rat’ela
1.3 straight–curve (gen sg) | shears (nom sg)
1.4 of straight-curve | shears
1.5 The Straight-Curved Shears 2.1 იყო და არა იყო რა, იყო ხუთი ძმა.
2.2 i-q’-o da ara i-q’-o ra, i-q’-o xut-i їm-a.
2.3 X-is (aor 3s) | and | not | X-is (aor 3s) | what (nom), | X-is (aor 3s) | five (nom) | brother (nom sg).
2.4 it was | and | not | it was | what, | he was | five | brother.
2.5 Once upon a time there were five brothers. 3.1 ერთხელ ძმებმა მოითათბირეს:
3.2 ert+xel їm-eb-ma mo-i-tatbir-es:
3.3 once | brother (nar pl) | X-deliberates-Y (aor 3p 3s):
3.4 once | brothers | they deliberated it:
3.5 One day they deliberated: 4.1 – მოდი, ერთი ისეთი კოშკი ავაშენოთ, მთელ ხეობაში იმისთანა მეორე არ იდგესო.
4.2 – mo+di, ert-i i+se+t-i k’oљk’-i a-v-a-љen-o-t, mtel xeoba-љi im-is-tana me-or-e ar i-dg-es-o.
4.3 [particle], | one (nom) | such (nom) | tower (nom sg) | X-builds-Y (opt 1p 3s), | whole (dat) | valley (dat sg) – in | that (gen) – [suffix] | another (nom) | not | X-stands (opt 3s) – [particle].
4.4 come, | one | such | tower | let us build it, | whole | in the valley | such | another | not | it may stand.
4.5 "Let’s build such a tower,” they said, “the like of which there will be no other in the whole valley." 5.1 მართლაც, ადგნენ და წავიდნენ ოსტატის საძებნელად.
5.2 martla-c, a-dg-nen da c’a-vid-nen ost’at’-is sa-їebn-el-ad.
5.3 true – [particle], | X-rises (aor 3p) | and | X-departs (aor 3p) | craftsman (gen sg) | X-searches-for-Y (fut part adv).
5.4 indeed, | they got up | and | they departed | of a craftsman | to be searched for.
5.5 And so they set out to look for a master-builder. 6.1 ბევრი ძნებისა და კითხვა-კითხვის შემდეგ იპოვეს ერთი კარგი ოსტატი და შეუდგნენ კოშკის აშენებას.
6.2 bevr-i їebn-is-a da k’itx-v-a–k’itx-v-is љemdeg i-p’ov-es ert-i k’arg-i ost’at’-i da љe-u-dg-nen k’oљk-is a-љen-eb-a-s.
6.3 much (gen) | X-searches-for-Y (masdar gen) | and | X-asks (masdar nom) – X-asks (masdar gen) | after | X-finds-Y (aor 3p 3s) | one (nom) | good (nom) | craftsman (nom sg) | and | X-begins-Y (aor 3p 3s) | tower (gen sg) | X-builds-Y (masdar dat).
6.4 much | of searching | and | of asking-asking | after | they found him | one | good | craftsman | and | they began it | of the tower | building.
6.5 After much searching and questioning they found a good builder, and they began to construct the tower. Добавлено (2007-11-16, 9:52 Pm)
---------------------------------------------
7.1 თორმეტ წელიწადს აშენეს და, როგორც იქნა, მეთორმეტე წელიწადს დაასრულეს.
7.2 t+or+met’ c’el+i+c’ad-s a-љen-es da, rogor-c i-kn-a, me-t+or+met’-e c’el+i+c’ad-s da-a-srul-es.
7.3 twelve (dat) | year (dat sg) | X-builds-Y (aor 3p 3s) | and, | how – [particle] | X-is (aor 3s), | twelfth (dat) | year (dat sg) | X-completes-Y (aor 3p 3s).
7.4 twelve | year | they built it | and, | as | it was, | twelfth | year | they completed it.
7.5 They were twelve years building it and, at long last, they completed it in the twelfth year. 8.1 აშენება რომ დაამთავრეს, ოსტატმა თქვა:
8.2 a-љen-eb-a rom da-a-mtavr-es, ost’at’-ma tkv-a:
8.3 X-builds-Y (masdar nom) | that | X-finishes-Y (aor 3p 3s), | craftsman (nar sg) | X-says-Y (aor 3s 3s):
8.4 building | when | they finished it, | craftsman | he said it:
8.5 When it was finished, the builder said: 9.1 – წადით ახლა, მთელი ხეობა დაიარეთ და თუ სადმე უკეთესი კოშკი ნახოთ, რაც გინდა, ის მიყავითო.
9.2 – c’a-di-t axla, mtel-i xeoba da-i-ar-e-t da tu sad-me u+k’et+es-i k’oљk’-i nax-o-t, ra-c g-i-nd-a-t, is m-i-q’av-i-t-o.
9.3 X-goes-away (imper 2p) | now, | all (nom) | valley (nom sg) | X-visits-various-places-in-Y (imper 2p 3s) | and | if | where – [particle] | better (nom) | tower (nom sg) | X-sees-Y (opt 2p 3s), | what (nom) – [particle] | X-wants-Y (pres 2p 3s), | that (nom) | X-does-Y-to-Z (imper 2p 3s 1s) – [particle].
9.4 go away | now, | all | valley | you travel around it | and | if | somewhere | better | tower | you may see it, | what | you want it, | that | do it to me he said.
9.5 "Go now and travel around the whole valley, and if you see a better tower standing anywhere, you may do whatever you want with me." 10.1 დაიარეს ძმებმა მთელი ხეობა, ყველა კოშკი დაათვალიერეს, მაგრამ თავიანთი კოშკისთანა, მართლაც, მეორე ვერ მონახეს.
10.2 da-i-ar-es їm-eb-ma mtel-i xeob-a, q’vela k’oљk’-i da-a-tval+ier-es, magram tav+ian+t-i k’oљk’-is-tana, martla+c, me-or-e ver mo-nax-es.
10.3 X-visits-various-places-in-Y (aor 3p 3s) | brother (nar pl) | whole (nom) | valley (nom sg), | all (nom) | tower (nom sg) | X-goes-and-sees-Y (aor 3p 3s), | but | their-own (gen) | tower (gen sg) – [suffix], | true – [particle], | other (nom) | [particle] | X-searches-for-and-finds-Y (aor 3p 3s).
10.4 they visited various places in it | brothers | whole | valley, | all | tower | they went and saw it, | but | their own | like the tower, | indeed, | another | could not | they searched for and found it.
10.5 The brothers traveled around the whole valley taking a look at all the towers, but they just could not find another one like their own. 11.1 ძმებმა იფიქრეს: კოშკი კი ყველაზე უკეთესი გვიდგას, მაგრამ ჩვენმა ოსტატმა ხომ შეიძლება სხვასაც აუშენოს ასეთი კოშკი.
11.2 їm-eb-ma i-pikr-es: k’oљk’-i k’i q’vela-ze u+k’et+es-i gv-i-dga-s, magram иven-ma ost’at’-ma xom љe+i+їl+eb+a sxva-s-a-c a-u-љen-os ase+t-i k’oљk’-i (nom).
11.3 brother (nar pl) | X-thinks (aor 3p): | tower (nom sg) | [particle] | all (dat) – on | better (nom) | X’s-Y-stands (pres 1p 3s), | but | our (nar) | craftsman (nar sg) | [particle] | [particle] | other (dat sg) – [case extension] – [particle] | X-builds-Y-for-Z (opt 3s 3s 3s) | such-a (nom) | tower (nom sg).
11.4 brothers | they thought: | tower | indeed | of all | best | ours stands, | but | our | craftsman | surely | can | other | he may build it for him | such a | tower.
11.5 Then the thought occurred to them: "Although we have the best tower of all, it is surely possible that our builder might construct another like it for someone else. 12.1 მოდი, ოსტატი დილეგში ჩავამწყვდიოთ და სხვა კოშკს ვეღარ ააშენებსო.
12.2 mo+di, ost’at’-i dileg-љi иa-v-a-mc’q’vd-i-o-t da sxva k’oљk’-s ve+ġar a-a-љen-eb-s-o.
12.3 [particle], | craftsman (nom sg) | dungeon (dat sg) – in | X-locks-Y-up-in (opt 1p 3s) | and | other (dat) | tower (dat sg) | [particle] | X-builds-Y (fut 3s 3s) – [particle].
12.4 come, | craftsman | in the dungeon | we may lock him up | and | other | tower | can no longer | he will build it they said.
12.5 Let’s lock him up in the dungeon, and he will no longer be able to build another tower." 13.1 ძმები შინ დაბრუნდნენ, ოსტატი დილეგში შეაგდეს და უთხრეს:
13.2 їm-eb-i љin da-brun-d-nen, ost’at’-i dileg-љi љe-a-gd-es da u-txr-es:
13.3 brother (nom pl) | home | X-returns (aor 3p), | craftsman (nom sg) | dungeon (dat sg) – in | X-throws-Y-in (aor 3p 3s) | and | X-says-Y-to-Z (aor 3p 3s 3s):
13.4 brothers | home | they returned, | craftsman | in the dungeon | they threw him in | and | they said it to him:
13.5 The brothers returned home, threw the builder into the dungeon, and said to him: | 
