სვანებს სწამსთ დევის ანუ ტყის კაცის არსებობა. მათი წარმოდგენით ის არის უზარმაზარი ტანის ცალ–თვალიანი, ბალნიანი და კაცის მსგავსი არსება.დღის სინათლეში ის არ ჩნდება. უდაბურ ტყეებში და ღრეებში ბინადრობს, ღამე ის სოფლათაც დაიარება. გადმოცემით ის მონადირეებს ხშირად უნახავთ და როცა მოუკლავთ, ქაფათ ქცეულა. მდევი თუ კაცს დალოცავს, ის ბედნიერია, თუ დასწყევლის – უბედურია. ამიტომ სვანები, როცა ერთმანეთს დაწყევლიან, ხშირად გაიგონებ ხოლმე: „ დავდ აჯჭათვნე“ ( მდევმა დაგწყევლოს), თუ დალოცავს: „ დავდ აჯმაზრე“ (დევმა დაგლოცოსო)... და სხვ.

Добавлено (2007-05-21, 4:05 Pm)
---------------------------------------------
მის საპატივცემლოთ და გულის მოსაგებად ზოგან სხვერპლის შეწირვასაც აქვს ადგილი, მაგრამ ამას საზოგადოებრივი ხასიათი არ აქვს.
გადმოცემით ეს მდევი ერთ დროს უშგულის მღვთისმშობელს გადაემტერა, შეებრძოლა, და რომ ის დაეხრჩო, უშგულის დასავლეტით ერთ ვიწრო კლდოვან ენგურის ხეობაში ააშენა მაგარი კედლები, რომლებსაც დღემდის სვანები „ დავა ნალგემაალეს“ ეძახიან ( დევის ნაშენები). ამ კედლებით მას უნდოდა დაეგუბებინა ენგურის წყალი იმ სიმაღლემდე, რომ უშგულის ღვთისმშობლის ეკლესია მასში გამოეხრჩო. განსაცდელში ცავარდნილმა ღვთისმშობელმა მიმართა კალის წმ. კვირიკეს და სთხოვა მიშველება. ამის შემდეგ უშგულის ღვთისმშობელმა აღმოსავლეთიდგან და კალის წმ.კვირიკემ დასავლეთიდან გამოუშვეს ოქროს რქიანი ვერძები, რომლებიც ეძგერენ რქებით დევის მიერ ღვთისმშობლის დასახრჩობად აგებულ კედლებს, დაანგრიეს ისინი, დაგუბებული წყალი გაუშვეს ტავისი გზით, ხოლო უშგულის ღვთისმშობელი იხსნეს დახრჩობისაგან.

Добавлено (2007-05-21, 4:06 Pm)
---------------------------------------------
დევი ამ დროს იმყოფებოდა სადღაც, იფარის საზოგადოების ტყეებში, სადაც თავის კედლების გასამაგრებლად დიდ ქვებს ეძებდა. მას უნახავს ეს ქვები და იფარიდგან მთებით უშგულისაკენ მიჰქონდა. ამ დროს მას გზაზედ ეცნობა ამ ღვთისმშობლის დასახრჩობათ აგებულ კედლების დანგრევა, ცაშინლად შესწუხდა, აღრიალდა და გაჯავრებულმა ქვები ერთი ჩრდილოეთისაკენ გადაისროლა, მეორე სამხრეტისაკენ. სამხრეთისკენ გადასროლილი ვეებერთელა ქვა შეჩერდა „ლაშნაში’, ენგურის წყლის მარჯვენა ნაპირზე. მასზედ შემდეგში იქნა აგებული ქვითკირის ციხე, რომელიც დღემდის შენახულა. ჩრდილოეთისაკენ გასროლილი ქვა შეჩერებულა“ელბეშში“.

Добавлено (2007-05-21, 4:07 Pm)
---------------------------------------------
ჯანაშვილის * ცნობებით აფხაზეთის ჭეშმარითი ღმერთი იყო „ადაუ“, რომელიც უდრის სვანურ „დავს“, მეგრულ „ნდის“ და ქართულ „დევს“. უწონდელ დროში ის იყო ინდოეთში და ბევრგან სხვაგან სინათლისა და ბრწყინვალების ღმერთი. იგი იყო ლათინთა „დეუს“, ბერძენთა „თეოს“, რომელიც შემდეგში იქცა ბოროტ სულათ ან, როგორც ჩვენში იციან, ბაყბაყ დევით.

*ჯანაშვილი, ვახუშტი და მისი შრომა.გვ.3 და 8.

ე. გაბლიანი „ძველი და ახალი სვანეთი“ გვ.128., 1925წ.